II. ABDÜLHAMİD’İN CEMALEDDİN AFGANİ’YE ŞEYHÜLİSLAMLIK TEKLİFİ

II. Abdülhamid: “Ne zaman bir nazırı diğeriyle değiştirdiysem, sonrakinin kötülükleri öncekine rahmet okuttu. (Cehenneme giren her ümmet kendi yoldaşına lanet eder) [Araf 7/38). Sabretmekten başka çare yoktur. İnşallah tedricen bunu yapacağım. (Allah’ın emri mutlaka gerçekleşecektir) (Nisa 4/47).

Seyyid hazretleri, size Şeyhülislâmlık makamını teklif ettim ki, orasını ıslah edesiniz. Ama mazeret beyan edip bu teklifi geri çevirdiniz. Esaslı bir çalışma yaparak mevcut yapıyı tamamen değiştirmenizi istemiştim. Ne var ki, fitne ve fesatlarla dolu dönem, buna müsait değildi. Teklifi kabul etmemenizde sizi mazur gördüm. Öyleyse zaman ve zemine uygun olmayan bir hızla değişim gerçekleştirmeye girişmezsem siz de beni mazur görünüz.
Mutlaka bir felaket çıkıp Avrupa’yı başımızdan savacaktır. Biz de onu fırsat bilip, durumumuzu düzeltir ve inşallah bütünlüğümüzü sağlarız.”

Kaynak: Cemaleddin Afgani’nin Hatıraları, 3. Baskı, Sayfa 46